WHO ostrzega: oporność na antybiotyki może zabić 39 mln osób

Według szacunków Światowej Organizacji Zdrowia w ciągu 25 lat oporność drobnoustrojów na leki może bezpośrednio przyczynić się do 39 milionów zgonów. Państwa członkowskie WHO chciały do 2030 roku zmniejszyć śmiertelność z tego powodu o 10 proc., ale organizacja przyznaje, że obecne tempo działań na to nie wskazuje.
Medycyna bez skutecznych antybiotyków
Jean Pierre Nyemazi, pełniący obowiązki dyrektora departamentu WHO ds. oporności na leki, ocenił, że trendy, inwestycje i podejmowane działania nie dają podstaw do optymizmu. Skalę problemu pokazuje wypowiedź Cana Imirzalioglu, kierownika Instytutu Mikrobiologii Medycznej na Uniwersytecie w Giessen:
„Gdyby antybiotyki przestały działać, medycyna w dzisiejszej postaci w ogóle nie byłaby możliwa” – powiedział Can Imirzalioglu.
Chodzi nie tylko o leczenie zakażeń. Bez skutecznych antybiotyków nawet drobna infekcja znów mogłaby stać się groźna dla życia.
Od szpitalnej toalety do Bałtyku
Eksperci podkreślają, że oporne bakterie nie są problemem samych szpitali. Znajdują się też w wodach ściekowych, nawozach, roślinach i produktach zwierzęcych. Dlatego stosuje się podejście „One Health”, które zakłada, że zdrowie ludzi, zwierząt i środowiska jest ze sobą powiązane.
Każda dawka antybiotyku uszkadza mikrobiom jelitowy, czyli miliardy mikroorganizmów ważnych dla trawienia, metabolizmu i odporności. Na ich miejsce mogą wówczas wejść bakterie oporne. Często dzieje się to bez objawów, więc człowiek jest nosicielem i nieświadomie przekazuje je dalej.
Badaczka Katharina Schaufler z Helmholtz Institute for One Health prześledziła, jak taka droga wygląda w praktyce. Bakterie trafiają ze szpitali przez toalety i zlewy do ścieków, potem do Bałtyku, gdzie połykają je dzikie ptaki.
Hodowla przemysłowa i brak recept
Duże znaczenie ma także weterynaria. Schaufler wskazuje, że nadmierne stosowanie antybiotyków u zwierząt doprowadziło do oporności na niemal wszystkie dostępne preparaty. W UE od 2006 roku obowiązuje zakaz podawania antybiotyków jako stymulatorów wzrostu w paszach, a leki te wolno stosować tylko w leczeniu.
Problem w tym, że w hodowli przemysłowej leczenie jest właściwie stałą koniecznością. Zwierzęta żyją w ścisku, infekcje szybko się rozprzestrzeniają, a brak miejsca i nuda sprzyjają wzajemnemu ranieniu się. Oporne bakterie trafiają do środowiska m.in. z nawozami. Znajdowano je na główkach sałaty, a wielokrotnie także na mięsie.
Globalnie sytuację utrudnia to, że w wielu krajach antybiotyki nadal są standardowym dodatkiem do pasz, a w aptekach czy drogeriach można je kupić bez recepty.
Co to oznacza dla nas
Polska jako członek UE objęta jest unijnym zakazem stosowania antybiotyków jako stymulatorów wzrostu. Antybiotyki u nas wydaje się na receptę, więc największy wpływ pacjenta dotyczy tego, jak z nich korzysta. Nie oznacza to jednak, że problem nas omija, bo oporne bakterie nie zatrzymują się na granicach, a ścieki, żywność i podróże łączą kraje.
W Niemczech antybiotyki bywają przepisywane przy infekcjach dróg oddechowych i moczowych, choć działają tylko na bakterie, a nie na wirusy. Z doniesień ekspertów wynika, że lepsza diagnostyka mogłaby pomóc stosować je celniej. Niemiecki projekt Guardian, finansowany przez federalne ministerstwo badań, analizuje ścieki w Hesji, aby wcześnie wychwytywać ogniska zakażeń opornymi bakteriami.
Imirzalioglu, który doradza także unijnej sieci zajmującej się opornością w duchu One Health, zauważa, że dobre pomysły ekspertów często są łagodzone lub blokowane już na początku procesu politycznego. WHO apeluje więc również do każdego z nas. Najlepsza ochrona to unikanie infekcji:
- higiena – regularne mycie rąk,
- szczepienia – zgodnie z zaleceniami,
- kontakt z lekarzem – zamiast leczenia na własną rękę,
- przyjmowanie leków – dokładnie według recepty.
Źródło: DW – „Getting rid of antibiotic resistance: Challenges and possible solutions”





